​
Галоўная > Другое жыццё жалеза: Падымаем хатні сервер на Ubuntu (без пакут, але не дакладна)

Другое жыццё жалеза: Падымаем хатні сервер на Ubuntu (без пакут, але не дакладна)

server

покрыўка

Прывітанне! Мы ўжо разабралі Джэнтльменскі набор кантэйнераў, якія робяць жыццё прасцейшым. Але засталося галоўнае пытанне: "А дзе гэта ўсё запускаць?"

Купляць дарагі сервер? Арандаваць магутнасці ў воблаку? Не. Сёння мы пойдзем іншым шляхам. Мы возьмем тое, што ў вас, хутчэй за ўсё, ужо ёсць, і зробім з гэтага цукерку.

Частка 1. Бітва фарматаў: Што абраць?

Самае частае памылковае меркаванне: "Мне патрэбна спецыяльнае сервернае абсталяванне". Насамрэч, для хатніх задач (NextCloud, Jellyfin, Home Assistant) магутнасці звычайнага камп'ютара 5-7 гадовай даўніны хопіць з лішкам.

Давайце разгледзім тры асноўныя варыянты:

1. Стары ноўтбук (The King of Home Lab)

У многіх ляжыць без справы стары ноўтбук са зламаным экранам або проста "тармазны" для гульняў. Чаму гэта ідэальны варыянт:

  • Убудаваны UPS: Батарэя, нават калі яна трымае 10 хвілін, выратуе вашу файлавую сістэму пры раптоўным адключэнні святла. Гэта фіча, за якую ў дарослых серверах плацяць сотні даляраў.
  • Усё ў адным: Вам не трэба шукаць манітор і клавіятуру, каб наладзіць BIOS ці пераўстанавіць сістэму.
  • Бясплатна: Ён ужо ваш.

Нюансы: Трэба сачыць за ахалоджваннем (пачысціце яго ад пылу!) і цяжка дадаць другі жорсткі дыск.

2. Міні-ПК (USFF — Ultra Small Form Factor)

Гэта карпаратыўныя малышы кшталту Lenovo ThinkCentre Tiny, Dell OptiPlex Micro або HP EliteDesk Mini. Іх масава спісваюць офісы, і на барахолках іх поўна па $50-150. Чаму гэта крута:

  • Надзейнасць: Яны спраектаваны працаваць 24/7 гадамі.
  • Эстэтыка: Маленькая, ціхая скрыначка, якая прыгожа выглядае на паліцы.
  • Апгрэйд: Лёгка адкрыць крышку, дадаць RAM або замяніць SSD.

напрыклад bel-geek зараз размешчаны на ім.

Нюансы: Вам спатрэбіцца знешні манітор для першай наладкі і асобны UPS, калі ў вас скача напруга.

3. Чаму НЕ Raspberry Pi?

Яшчэ пару год таму "малінка" была каралём самаробак. Але сёння:

  • Кошт: Камплект Raspberry Pi 4/5 з корпусам, блокам сілкавання і добрай SD-карткай каштуе як б/у Міні-ПК на i5 працэсары.
  • SD-карткі: Яны паміраюць. Гэта факт. Для надзейнага сервера трэба мудраваць з SSD праз USB.
  • Архітэктура: ARM — гэта добра, але часам вы знойдзеце патрэбны Docker-кантэйнер, а ён сабраны толькі пад x86 (звычайныя працэсары). Гэта боль.

Вердыкт: Калі ёсць стары ноўтбук — пачынайце з яго. Калі хочаце прыгожа і ёсць $100 — бярыце Міні-ПК.

Частка 2. Выбар АС: Desktop ці Server?

Гэта месца, дзе ламаюцца дзіды на форумах. "Сапраўдныя адміны" скажуць вам ставіць Ubuntu Server (або Debian), дзе няма нічога, акрамя чорнага экрана з тэрміналам.

Я скажу іншае: Стаўце Ubuntu Desktop (звычайную версію).

Чаму? Таму што мы робім хатні сервер для сябе, а не для карпарацыі.

  • Камфорт: Калі ў вас адваліцца сетка, вы зможаце падысці да сервера, узяць мышку і паглядзець логі ў зручным акне, або проста адкрыць браўзер і пагугліць праблему прама на серверы.
  • Wi-Fi: Наладзіць Wi-Fi праз тэрмінальны Netplan — тое яшчэ задавальненне для пачаткоўца. У Desktop версіі вы проста клікаеце па значку Wi-Fi.
  • Кошт рэсурсаў: Так, графічны інтэрфейс з'есць лішні 1 ГБ аператыўнай памяці. Але калі ў вас 8 ГБ RAM (стандарт для старога ноўта), вы гэтага нават не заўважыце. Зручнасць важнейшая за гэты гігабайт.

Частка 3. Падрыхтоўка і BIOS

Перад тым як ставіць сістэму, трэба крыху "пашаманіць" у BIOS (націскайце F2, Del або F12 пры ўключэнні):

  1. Virtualization Technology (VT-x / AMD-V): ENABLE. Гэта крытычна важна для працы Docker. Без гэтага нічога не паляціць.
  2. Power on after power loss: (Для Міні-ПК) ON. Калі электрычнасць знікне і з'явіцца, сервер павінен сам уключыцца. У ноўтбукаў гэтай опцыі часта няма, але там ёсць батарэя.
  3. Wake on LAN: ON. Карысна, калі вы захочаце ўключыць сервер аддалена (не рабіў так ніколі).

Важна: Калі вы выкарыстоўваеце стары ноўтбук або ПК, не палянуйцеся разабраць яго, пачысціць ад пылу і замяніць тэрмапасту. Ён будзе працаваць 24/7, і перагрэў нам не патрэбен, але і перагрэць такое трэба яшчэ пастарацца.

Частка 4. Усталёўка і Старт

  1. Спампуйце Ubuntu LTS (Long Term Support) з афіцыйнага сайта. LTS версіі падтрымліваюцца 5 гадоў — гэта гарантыя стабільнасці.
  2. Запішыце вобраз на флэшку праз праграму BalenaEtcher (яна самая простая і прыгожая). Калі у вас ужо есць нешта з лінуксаў - то там існуе таксама простая праграма для стварэння бут-флэшак.
  3. Загрузіцеся з флэшкі і выберыце "Install Ubuntu".
  4. Пры ўсталёўцы выбірайце "Minimal Installation" (каб не ставіць лішні офісны пакет і плэеры), але пакіньце галачку "Install third-party software" (для драйвераў Wi-Fi і відэа).

Фінальны штрых: Ставім Docker

Калі сістэма ўсталявалася, віншую! У вас ёсць паўнавартасны Linux-камп'ютар. Засталося адкрыць тэрмінал (Ctrl+Alt+T) і ператварыць яго ў сервер.

Мы не будзем пакутаваць і ўводзіць 10 каманд. Скарыстаемся скрыптом, які ўсё зробіць прыгожа:

bash
1# Абнаўляем сістэму
2sudo apt update && sudo apt upgrade -y
3
4# Ставім Docker адным скрыптом
5curl -fsSL https://get.docker.com -o get-docker.sh
6sudo sh get-docker.sh
7
8# Дадаем сябе ў групу docker (каб не пісаць sudo кожны раз)
9sudo usermod -aG docker $USER
10newgrp docker

Праверыць, ці жывы пацыент:

bash
1docker run hello-world

Калі ён напісаў: "Hello from Docker!" — вы перамаглі, калі не - ну, тут чат ГПТ у дапамогу.

Частка 5. Лікбез: Як карыстацца Docker Compose?

Мы з вамі ўвесь час гаворым пра нейкія файлы docker-compose.yml. Але што з імі рабіць на практыцы?

Усё проста. Docker Compose — гэта рэцэпт. Вы пішаце ў файл, што хочаце запусціць (напрыклад, NextCloud і Базу Дадзеных), а Docker сам усё спампоўвае і звязвае.

Алгарытм дзеянняў:

  1. Ствараем папку пад сэрвіс: Лепш трымаць парадак. Хочаце паставіць Jellyfin? Стварыце папку.

    bash
    1mkdir jellyfin
2cd jellyfin

  2. Ствараем файл рэцэпту:

    bash
    1nano docker-compose.yml

    (Nano — гэта просты тэкставы рэдактар. Калі вы ў Desktop-версіі Ubuntu, можаце проста стварыць тэкставы файл правай кнопкай мышы, але можна і Gedit).

  3. Устаўляем код: Бярэце код з майго мінулага артыкула, уклейваеце ў файл і захоўваеце (у nano: Ctrl+O, Enter, Ctrl+X).

  4. Запускаем:

    bash
    1docker compose up -d
    • up — падняць (запусціць).
    • -d — detached mode (запусціць у фоне, каб не вісела ў тэрмінале).

  5. Карысныя каманды:

    • docker compose logs -f — паглядзець, што піша праграма (калі нешта не працуе, глядзіце сюды).
    • docker compose down — спыніць і выдаліць кантэйнеры (дадзеныя ў папках застануцца, выдаліцца толькі сама "машына").
    • docker compose pull — абнавіць версію праграмы (калі выйшла новая).

Вось і ўся магія. Ніякіх складаных apt-get install і канфліктаў версій.

Частка 6. Тонкая наладка: Узровень "Бог"

Каб ваш сервер стаў сапраўды "паставіў і забыўся", трэба зрабіць яшчэ некалькі важных шаманскіх дзеянняў.

1. Ноўтбук і сіндром "Зачыненай крышкі"

Калі ў вас ноўтбук, то па змаўчанні пры закрыцці крышкі ён думае, што праца скончана, і пераходзіць у сон. Але сервер — гэта не пра сон, яму спаць нельга!

Растлумачым яму гэта на мове тэрмінала:

  1. Адкрыйце галоўны файл паводзін: 
    bash
    1sudo nano /etc/systemd/logind.conf
  2. Знайдзіце радок, дзе напісана #HandleLidSwitch=suspend.
  3. Бязлітасна змяніце яго на: 
    text
    1HandleLidSwitch=ignore
    (І прыбярыце рашотку # у пачатку, інакш магія не спрацуе!)
  4. Захавайце (Ctrl+O, Enter) і бяжыце адтуль (Ctrl+X).
  5. І перазагрузіце службу, каб прымяніць змены: 
    bash
    1sudo systemctl restart systemd-logind

або проста перазагрузіце сістэму.

Цяпер можаце смела закрываць ноўтбук і хаваць яго ў шафу . Толькі пакіньце яму шчыліну для паветра.

2. Аўтазапуск: Лянота рухае прагрэс.

Святло міргнула, сервер перазагрузіўся... і што? І нічога. Цішыня. Каб не бегаць да яго кожны раз і не тыкаць пальцам у кнопку, наладзім аўтапілот.

А) Docker

Скажам яму: "Устань і ідзі" (разам з сістэмай):

bash
1sudo systemctl enable docker

І не забывайце ў сваіх docker-compose.yml пісаць магічнае заклінанне restart: unless-stopped. Гэта значыць: "Працуй, пакуль я сам цябе не выключу".

Б) Тэлепорт да хаты (WireGuard Clean)

Памятаеце, мы рабілі VPN-сервер? Цяпер зробім так, каб ваш хатні сервер сам залазіў у гэты VPN і сядзеў там як партызан. Тады вы знойдзеце яго па ўнутраным IP (напрыклад, 10.8.0.2), нават калі ваш правайдэр вырашыць змяніць вам адрас тры разы на дзень.

Крок 1. Ставім інструменты:

bash
1sudo apt install wireguard resolvconf -y

Крок 2. Дадаем канфіг:

  1. Зайдзіце ў свой WireGuard Easy (з мінулага гайда).
  2. Стварыце кліента HomeServer.
  3. Спампуйце яго файл.

Крок 3. Ужыўляем канфіг: Ствараем файл на серверы:

bash
1sudo nano /etc/wireguard/wg0.conf

Капіруем усё з таго файліка, што спампавалі, і ўстаўляем сюды. Захоўваем (Ctrl+O, Enter, Ctrl+X).

Крок 4. Запускаем магічны тунэль:

bash
1sudo systemctl enable wg-quick@wg0
2sudo systemctl start wg-quick@wg0

Крок 5. Момант ісціны:

bash
1sudo wg show

Бачыце зялёнае/белае і словы handshake? Віншую! Ваш сервер цяпер у "віртуальнай сетцы".

3. Парады бывалых

  • Хочаце адчуць сябе Неа? Усталюйце btop. 
    bash
    1sudo snap install btop
    Запусціце і глядзіце на прыгожыя графікі. Карысці — нуль, затое выглядае крута.
  • Лянівае абнаўленне: Раз на месяц заходзьце ў папку з праектам і рабіце: 
    bash
    1docker compose pull && docker compose up -d
    Гэта абновіць усё, што можна абнавіць, пакуль вы п'яце каву.

Што далей?

Цяпер у вас ёсць магутны падмурак - уласны сервер на Ubuntu. Прыйшоў час накатаць на яго софт. Вяртайцеся да майго мінулага артыкула Джэнтльменскі набор, бярыце адтуль docker-compose файлы і запускайце свае сэрвісы.

Цяпер яны будуць працаваць хутка, стабільна і цалкам пад вашым кантролем. Поспехаў у будаўніцтве лічбавага дома!

Admin, 2026-01-16
Каментары

    (Каб даслаць каментар залагуйцеся ў свой уліковы запіс)